Viêm xoang mũi – Nguyên nhân, triệu chứng, phòng ngừa và điều trị

Bệnh viêm xoang là một trong số những bệnh rất phổ biến tại nước ta, gặp ở cả người lớn và trẻ em. Bệnh viêm xoang rất dễ phát sinh trong điều kiện thời tiết khí hậu khắc nghiệt, thất thường, đặc biệt là tình trạng ô nhiễm môi trường như hiện nay.

1. Bệnh viêm xoang là gì?

Viêm xoang là một bệnh xảy ra do viêm các xoang cạnh mũi – đa số bởi nhiễm trùng. Viêm xoang được phân loại theo cấp tính và mạn tính.

+ Viêm xoang cấp: thời gian bị viêm mới xảy ra 2,3 tuần.

+ Viêm xoang mạn: đã bị từ lâu quá 3 tuần đến hàng chục năm.

Viêm xoang cấp tính theo thứ tự thường gặp là:

  1. Viêm xoang hàm
  2. Viêm xoang sàng
  3. Viêm xoang trán
  4. Viêm xoang bướm
  5. Viêm đa xoang (nhiều xoang một lúc)

2. Các nguyên nhân gây bệnh viêm xoang

Nguyên nhân gây ra bệnh viêm xoang thì có rất nhiều nhưng chúng ta có thể tổng kết lại một số nguyên nhân chính yếu nhất sau đây:

– Ô nhiễm môi trường: Tại các đô thị lớn, các khu công nghiệp, các làng nghề…tình trạng ô nhiêm không khí thường rất nghiêm trọng. Môi trường sống, môi trường làm việc bị ô nhiễm dễ làm cho con người bị viêm mũi, dị ứng mũi xoang, thậm chí bội nhiễm mũi xoang rồi tiến triển thành viêm xoang mạn tính.

– Thời tiết khắc nghiệt và thay đổi thất thường dễ làm cho con người mắc các chứng cảm lạnh, cảm cúm. Khi mắc các chứng này nếu người bệnh chủ quan điều trị không dứt điểm thì một tỷ lệ rất lớn sẽ kéo theo bệnh viêm xoang mũi.

– Ở những người sức đề kháng kém, cơ thể có sức chống chịu yếu không chống lại được vi khuẩn, suy giảm miễn dịch, suy yếu niêm mạc đường hô hấp gây ra bệnh viêm xoang.

– Cơ địa hay bị dị ứng, khó thích nghi, dễ bị ảnh hưởng bởi các tác nhân bên ngoài ( như hóa chất, mùi khét, phấn hoa,…) làm cho niêm mạc mũi phù nề, tăng tiết nhầy, niêm mạc mũi xoang hoạt động kém không vận chuyển được chất nhầy ra ngoài gây tắc lỗ thông xoang, nhiễm trùng xoang.

– Một số trường hợp viêm xoang nguyên nhân do bị sâu răng hàm ( hay dẫn đến viêm xoang hàm ), hoặc do bị chấn thường vùng mũi xoang.

– Một số trường hợp viêm xoang do đi bơi ở những nơi nguồn nước không đảm bảo, để nhiễm bẩn vào xoang gây viêm nhiễm.

Nắm được những nguyên nhân chủ yếu gây ra bệnh viêm xoang như trình bày ở trên, sẽ giúp chúng ta biết cách ngăn ngừa, phòng bệnh cho bản thân và gia đình một cách hiệu quả.

3. Các triệu chứng biểu hiện của bệnh viêm xoang

Viêm xoang thường có biểu hiện như đau nhức, chảy dịch, nghẹt mũi, điếc mũi. Khi ở thể nhẹ khó phát hiện vì triệu chứng khá đơn độc. Nhưng khi bệnh đã trở nặng thì có ít nhất là 3 trong những triệu chứng trên. Dưới đây là những biểu hiện cụ thể của bệnh:

Hiện tượng chảy dịch

Bị xoang thường có hiện tượng chảy dịch, tùy thuộc vào vị trí xoang bị viêm mà dịch nhày chảy ra phía mũi hoặc xuống họng.

  • Viêm xoang trước: Chảy ra mũi trước
  • Viêm xoang sau: Dịch chảy vào họng

Khi bị chảy dịch người bệnh luôn  phải khụt khịt, ở mũi hoặc có cảm giác lờ đờ ở cổ họng và luôn muốn khạc nhổ. Tùy theo tình hình phát triển của bệnh mà dịch sẽ có màu trắng, đục, vàng nhạt hoặc màu xanh, có mùi hôi, khẳn.

sở mũi, nghet mui
Chảy mũi, ngạt mũi là các triệu chứng chính của bệnh viêm xoang

Cảm giác đau nhức vùng bị xoang

Vùng bị xoang có cảm giác đau nhức, tùy thuộc bị xoang ở vùng nào mà sẽ có cảm giác đau nhức ở vùng đó:

  • Xoang hàm: Nhức ở vùng má
  • Xoang trán: Vùng giữa 2 lông mày có cảm giác đau nhức, và đau giờ nhất định thường là vào 10 giờ sáng
  • Xoang sàng trước: Nhức giữa 2 mắt.
  • Xoang sàng sau, xoang bướm: Nhức trong sâu, nhức vùng gáy

Ngạt mũi

Khi bị xoang, biểu hiện không thể thiếu được đó chính là hiện tượng nghẹt mũi. Có thể bị nghẹt một bên hoặc cả 2 bên. Khi bị nghẹt mũi sẽ có cảm giác khó thở, rất khó chịu và mệt mỏi.

Điếc mũi

Khi viêm xoang vào giai đoạn nặng thường gây phù nề nhiều, ngửi không biết mùi. Nguyên nhân là do mùi đó không len lỏi đến thần kinh khứu giác được.

Ngoài một số biểu hiện chính trên, người bị viêm xoang còn bị một số triệu chứng sau:

  • Đau đầu
  • Sốt nhẹ hoặc sốt cao
  • Có cảm giác chóng mặt, choáng váng khi nghiêng về phía trước
  • Vùng quanh mắt đau nhức từng cơn và theo nhịp mạch đập của cơ thể
  • Viêm xoang do răng số 5,6,7 hàm trên sẽ thấy bị áp xe quanh răng
  • Khi bệnh nhân hắt xì hơi mạnh gây đau nhức, có khi có cả tia máu
  • Ăn uống không ngon, ngủ không yên giấc, không tập trung làm việc được
  • Một số bệnh nhân còn bị mờ mắt do viêm thị thần kinh hậu nhãn cầu.

4. Phòng ngừa bệnh viêm xoang

Để phòng bệnh viêm xoang hiệu quả mọi người cần chú ý một số điểm sau:

– Chủ động đeo khẩu trang khi đi ra ngoài đường hoặc khi làm công việc nhiều bụi bặm. Tích cực giữ gìn vệ sinh nhà cửa, môi trường xung quanh nơi sinh sống. Chủ động tránh xa khói bụi, hóa chất, những nơi ô nhiễm.

– Khi thời tiết chuyển mùa, thay đổi cần chủ động giữ gìn sức khỏe, giữ ấm cơ thể tránh bị cảm cúm, cảm lạnh, nếu chẳng may bị cảm thì cần điều trị dứt điểm, không để kéo dài.

– Tích cực rèn luyện sức khỏe, lao động, ăn uống, nghỉ ngơi hợp lý để nâng cao sức đề kháng.

– Nếu có cơ địa mẫn cảm, dễ bị dị ứng mũi xoang, thì cần chủ động tránh tiếp xúc hoặc triệt tiêu các dị nguyên, các tác nhân gây dị ứng như phấn hoa, nấm mốc, nước hoa, thức ăn lạ, nhiều gia vị, nhiệt độ thay đổi đột ngột.

– Cần thường xuyên giữ vệ sinh mũi: Không để nước bẩn vào trong mũi (đặc biệt khi đi bơi ở những nơi nguồn nước không đảm bảo). Khi mũi bị bẩn, tuyệt đối không dùng tay ngoáy mũi, dễ làm tổn thương niêm mạc mũi, nhiễm khuẩn, gây viêm mũi. Có thể vệ sinh mũi hàng ngày bằng nước muối sinh lý, hoặc nước muối biển.

– Khi có các triệu chứng ban đầu như chảy mũi, tắc mũi, hắt hơi…cần được điều trị ngay tránh trường hợp chuyển biến thành bệnh viêm xoang.

Nếu thực hiện tốt việc phòng ngừa như trên thì mọi người có thể phòng tránh được bệnh viêm mũi, viêm xoang một cách hiệu quả.

5. Điều trị bệnh viêm xoang

Viêm xoang mũi được điều trị tùy theo giai đoạn, tổn thương của niêm mạc mũi cũng như nguyên nhân gây bệnh. Viêm xoang có thể được điều trị bằng phương pháp Đông tây y kết hợp hoặc là cả 2 phương pháp trên.

Nội khoa

Giữ nhiệt độ trong nhà vừa phải, xông mũi bằng hơi nước nóng, uống nước nhiều để làm loãng các chất tiết. Nếu viêm xoang do vi trùng, bác sĩ có thể cho bạn uống một đợt kháng sinh từ 10 – 14 ngày. Thuốc chống sổ mũi có thể giúp mủ và chất nhầy thoát ra, nhưng cũng phải cẩn thận khi dùng vì có thể gây hại nhiều hơn lợi khi làm khô mũi quá mức và các chất không thoát ra ngoài được.

Kèm theo điều trị bằng thuốc, có thể rửa xoang bằng phương pháp Proetz. Phương pháp này rất hiệu quả, bệnh nhân cảm thấy dễ chịu sau vài lần rửa. Nếu viêm xoang không bớt khi dùng thuốc, có thể gây tê và chọc xoang để thoát các chất ứ đọng và phải mổ xoang trong trường hợp vẹo vách ngăn.

Ngoại khoa

Sau khi điều trị nội khoa mà không thuyên giảm, nhiều bệnh nhân cần điều trị ngoại.

Các phương pháp dân gian

  • Có thể dùng lá cây cứt lợn giã lấy nước, nhỏ vào mũi.
  • Hoặc dùng nước muối sinh lý ngâm ấm 30 độ C + vài lát tỏi. Sau đó dùng xilanh (bỏ mũi kim) bơm vào mũi. (tác dụng đặc biệt, rất dễ chịu),
  • Có thể dùng các bài thuốc xông như: Bài thuốc xông mũi từ cây hoa ngũ sắc, xong mũi bằng tinh dầu, bằng cây giao….

Các bài thuốc Đông y chữa viêm xoang

Đông y có nhiều bài thuốc, phương pháp trị viêm xoang hiệu quả rất cao, đã được lưu truyền và khẳng định hiệu quả thực tế.

Quý vị có thể tham khảo tại đây: Trị viêm xoang triệt để bằng bài thuốc xông thảo dược

bai thuoc dong y chua viem xoang
Đông y có nhiều ưu thế chữa viêm xoang mạn tính

Viêm xoang cấp tính

Triệu chứng: Bệnh mới phát, ngạt mũi chảy nước mũi vàng có mủ, xoang hàm xoang trán đau, viêm hố mũi kèm theo chứng toàn thân, sợ lạnh sốt nhức đầu,

Pháp:Thanh phế, tiết nhiệt giải độc là chính

Ngân hoa 16 16 Chi tử 8
Mạch môn 12 Hạ khô thảo 16 Tân di 12 Hoàng cầm 12
Hoàng cầm 12 Thạch cao 40

Nếu bệnh nhân sợ lạnh sốt nhức đầu bỏ hoàng cầm, mạch môn thêm ngưu bàng tử ,bạc ha 12 g

Châm cứu: Hợp cốc , Khúc trì, nội đình, Thiên ứng, thái dương ,đầu duy, ấn đường , thừa khấp , quyền liêu

Viêm xoang mãn tính:

Bệnh kéo dài, xoang hàm trán ấn đau thừng chảy nước mũi có mủ , mùi hôi, khứu giác giảm , nhức đầu thường xuyên,

Pháp: Dưỡng âm , nhuận táo, thanh nhiệt

Sinh địa 12 Huyền sâm 12 Đan bì 12
Mạch môn 12 Ngân hoa 16 16 Tân di 8
Hoàng cầm 12 Hà thủ ô 20

Châm cứu:Thiên ứng, thái dương ,đầu duy, ấn đường , thừa khấp , quyền liêu , hợp cốc,

Viêm xoang dị ứng

Thường do phong hàn kết hợp với phế khí hư và vệ khí hư

Phương pháp chữa: Bổ khí cổ biểu,khu phong tán hàn.

Quế chi 8 Cam thảo 4 Sinh khương 4
Ma hoàng 6 Tang bạch bì 10 Bạch chỉ 12 16
Hoàng kỳ 16 Xuyên khung 16 Tế tân 6 Bạch truật 12
Phòng phong 6 Bán hạ chế 8 Ngũ vị 4 Hà thủ ô 20
Bạch thược 12 Đẳng sâm 16 Táo 6

Châm cứu: Đại truỳ, phong môn ,phế du, cao hoang, nghinh hương, hợp cốc, túc tam lí

6. Chế độ ăn uống cho người viêm xoang mũi

Người bệnh viêm xoang mũi kiêng ăn gì?

  • Không nên ăn các thức ăn quá tanh, dễ bị dính vào dịch nhầy gây cảm giác lợm vùng họng, làm tăng tiết dịch nhầy, kích thích việc khạc nhổ.
  • Một số đồ uống có cồn như bia, rượu có thể làm mất nước trong cơ thể khiến chất nhầy trong mũi đặc lại, kích thích phù nề niêm mạc ở mũi và xoang.
  • Người bệnh viêm xoang cũng nên nói “không” với các loại nước uống quá lạnh, các loại kem, kiêng các món ăn đã từng gây dị ứng, và người bệnh nên được cách ly với môi trường ô nhiễm.
  • Tuyệt đối kiêng hút thuốc lá, thuốc lào…. vì gây ảnh hưởng xấu, trực tiếp đến vùng mũi xoang.
  • Sữa và các sản phẩm chế biến từ sữa. Các sản phẩm được chế biến từ sữa có thẻ làm tăng chất nhầy gây tắc mũi. Chất nhầy đặc và sệt trong rãnh xoang có thể ảnh hưởng tới sự lưu thông khí và tạo môi trường thuận lợi cho vi khuẩn phát triển.
  • Đồ ăn cay. Một số đồ ăn cay có thể gây chứng ợ nóng hoặc trào ngược axit lên cổ họng có thể gây ảnh hưởng đến tai, mũi, họng.
  • Cafe, nước sô đa và đồ uống có cồn. Còn cafe nước soda thường gây ra ợ nóng, dẫn đến trào ngược khí ra khỏi dạ dày, không tốt cho những người bị viêm xoang.
  • Có chế độ dinh dưỡng hợp lý là rất cần thiết với người bị viêm xoang, bên cạnh đó, người bệnh cũng nên từ bỏ một số thói quen không tốt. Không nên ăn tối quá muộn vì ăn tối muộn vì ăn tối muộn dễ dẫn tới nguy cơ bị trào ngược dạ dày khiến cho một số chất có thể đẩy ngược lên khoang mũi, bao gồm cả acid và một phần thức ăn đang được tiêu hóa gây nên tình trạng viêm sưng.

Người bệnh viêm xoang mũi nên ăn gì?

  • Nên dùng các thực phẩm có tác dụng trừ phong thanh nhiệt, thông mũi như: rau húng lũi, húng quế, bạc hà, sắn dây, hoa cúc, lá dâu tằm…
  • Người bệnh xoang nên sử dụng các loại trà hoa cúc, trà gừng hoặc thêm gừng, xả vào các món ăn.
  • Người bệnh viêm xoang cũng nên ăn một số thực phẩm như dâu tây, củ hành, tỏi, gừng với lượng phù hợp để bổ sung hoạt chất kháng sinh tự nhiên. Những thực phẩm giầu sinh tố C như chanh, bưởi, thực phẩm giàu tiền sinh tố A như khoai lang, đu đủ, bí đỏ, các món ăn từ đậu lành giầu canxi, cũng rất tốt cho các trường hợp bị viêm xoang.
  • Người bệnh viêm xoang mũi nên uống nhiều nước. Các chuyên gia khuyên rằng, người bệnh viêm xoang cần uống đủ 2 lít nước mỗi ngày. Uống nước đều trong mỗi giờ, sẽ làm loãng chất nhầy trên mũi thuận lợi cho việc lưu thông không khí.
  • Người bệnh viêm xoang cũng nên tăng cường bổ sung kẽm trong chế độ ăn. Nếu không bị dị ứng hải sản có thể bổ sung một số món ăn như nghêu sò. Nếu không được thì có thể sử dụng đến mễ cốc như đậu phộng, hột bí. Ngoài ra, các loại cá biển chứa nhiều dầu béo 3-Omega như cá hồi, cá mòi, cá nục… cũng là món ăn có ích vì 3-Omega có tác dụng tương tranh với các tác chất thúc đẩy phản ứng viêm tấy trên đường hô hấp.

Triviemxoang.com / ST

Trả lời

Thư điện tử của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *